Boşanma sürecinde eşlerin en çok merak ettiği konulardan biri, evlilik boyunca edinilen malların nasıl paylaşılacağıdır. Bu paylaşım, halk arasında sanıldığının aksine "yarı yarıya her şeyin bölüşülmesi" anlamına gelmez; belirli hukuki kurallara ve mal ayrımına dayanır.
Yasal Mal Rejimi: Edinilmiş Mallara Katılma
Türk Medeni Kanunu uyarınca, eşler evlilik sırasında bir mal rejimi sözleşmesiyle başka bir rejim seçmedikleri sürece, aralarında edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır (TMK m. 202). 2002 yılından sonra evlenen çiftler için bu, kanunen geçerli olan varsayılan rejimdir.
Bu rejimde mallar iki gruba ayrılır:
- Edinilmiş mallar: Evlilik süresince çalışma karşılığı elde edilen kazançlar, maaşlar, iş kurma/ticaret faaliyetinden doğan kazançlar, kişisel malların getirdiği gelirler gibi değerler.
- Kişisel mallar: Eşlerden birine miras yoluyla veya karşılıksız bir kazandırmayla (bağış, hediye vb.) geçen mallar, salt kişisel kullanıma yönelik eşyalar ve manevi tazminat alacakları.
Bu ayrım, mal paylaşımının en kritik adımıdır; çünkü boşanmada paylaşıma konu olan yalnızca edinilmiş mallardır — kişisel mallar paylaşım dışında kalır.
Paylaşım Nasıl Hesaplanır?
Boşanma kararının kesinleşmesiyle birlikte mal rejimi tasfiye edilir. Bu aşamada her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden varsa bu mallara ilişkin borçlar düşülerek bir artık değer hesaplanır. Her eş, diğerinin edinilmiş mallarındaki artık değerin yarısı üzerinde katılma alacağı hakkına sahiptir.
Uygulamada bu hesaplama, tarafların mal varlığının tam ve doğru şekilde ortaya konmasını gerektirir. Özellikle:
- Evlilik tarihindeki ve boşanma tarihindeki mal varlığının tespiti,
- Bir malın kişisel mi yoksa edinilmiş mi olduğunun ispatı,
- Taşınmazlar, araçlar, şirket hisseleri gibi değeri zamanla değişen varlıkların güncel piyasa değerinin belirlenmesi
süreci uzatabilecek ve teknik bilgi gerektirebilecek başlıklardır.
Farklı Bir Mal Rejimi Seçilmiş Olabilir mi?
Eşler, evlenmeden önce veya evlilik sırasında noter huzurunda düzenlenecek bir mal rejimi sözleşmesi ile yasal rejim yerine mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığı rejimlerinden birini seçebilirler. Böyle bir sözleşme varsa, paylaşım kanundaki genel kurallara göre değil, sözleşmede belirlenen esaslara göre yapılır. Bu nedenle sürecin başında böyle bir sözleşmenin bulunup bulunmadığının kontrol edilmesi gerekir.
Zamanaşımı
Mal rejiminin tasfiyesinden doğan katılma alacağı ve değer artış payı gibi talepler, genel zamanaşımı sürelerine tabidir. Bu süre kaçırıldığında, hukuken haklı bir talep dahi ileri sürülemez hale gelebilir. Bu nedenle boşanma sürecinde mal paylaşımı talebinin zamanında ve doğru şekilde ileri sürülmesi büyük önem taşır.
Sonuç
Mal paylaşımı, boşanmanın en çok ihtilaf yaratan ve teknik bilgi gerektiren başlıklarından biridir. Hangi malın kişisel, hangisinin edinilmiş sayılacağı, artık değerin nasıl hesaplanacağı ve varsa bir mal rejimi sözleşmesinin bağlayıcılığı gibi konular somut olaya göre değerlendirilmelidir.
Kendi durumunuza özgü bir değerlendirme için ön görüşme talep edebilirsiniz.