Av. Berker Özdemir logosu
KVKK

KVKK'da Veri Sahibinin Hakları Nelerdir? Başvuru Nasıl Yapılır?

Av. Berker Özdemir15 Kasım 20265 dk okuma
Krem zemin üzerinde turuncu ve koyu tonlarda soyut katmanlı şekiller

6698 sayılı KVKK, kişisel verisi işlenen herkese (ilgili kişi, yani veri sahibi) verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenme, işlenmişse bilgi isteme, yanlış verilerin düzeltilmesini ve belirli şartlarda silinmesini talep etme gibi haklar tanır. Bu haklar için başvuru önce veri sorumlusuna yazılı veya kanunda öngörülen diğer yöntemlerle yapılır; yanıt yetersizse Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet yolu açılır. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır.

Veri Sahibi Kimdir, Veri Sorumlusu Kimdir?

Veri sahibi, kişisel verisi işlenen gerçek kişidir. Müşteri, hasta, çalışan, iş başvurusu yapan aday veya internet sitesi ziyaretçisi bu kapsamda olabilir.

Veri sorumlusu ise kişisel verilerin işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyen, veri kayıt sisteminin kurulmasından ve yönetilmesinden sorumlu olan gerçek veya tüzel kişidir. Şirket, klinik, dernek, serbest meslek sahibi veya kamu kurumu veri sorumlusu olabilir.

Başvuru, haklarınızı kullanmak istediğiniz kuruma yöneltilir. Bu nedenle önce verinizi kimin işlediğini belirlemek gerekir. Kurumun aydınlatma metninde veri sorumlusunun kimliği ve başvuru yöntemi yazılı olmalıdır. Aydınlatma metninin içeriği için KVKK aydınlatma metni nedir yazımıza bakılabilir.

Veri Sahibinin Hakları Nelerdir?

Kanun, ilgili kişinin haklarını genel olarak şu başlıklarda sıralar:

  • Kişisel verisinin işlenip işlenmediğini öğrenme
  • İşlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme
  • İşleme amacını ve verilerin amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme
  • Yurt içinde veya yurt dışında verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme
  • Eksik veya yanlış işlenmiş verilerin düzeltilmesini isteme
  • Kanunda öngörülen şartlar çerçevesinde verilerin silinmesini veya yok edilmesini isteme
  • Düzeltme, silme ve yok etme işlemlerinin verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme
  • İşlenen verilerin yalnızca otomatik sistemlerle analiz edilmesi sonucu aleyhe bir sonuç doğmasına itiraz etme
  • Kanuna aykırı işleme nedeniyle zarara uğranmışsa zararın giderilmesini talep etme

Bu haklar mutlak değildir. Örneğin bir verinin silinmesini istemek, kurumun o veriyi başka bir kanun gereği saklamak zorunda olduğu durumlarda sonuç vermeyebilir. Bu sebeple talebin hangi gerekçeyle yapıldığı ve hangi veriyi kapsadığı açık yazılmalıdır.

Uygulamada sık karşılaşılan örnekler şunlardır:

  • Bir alışveriş sitesine üyelik sona erdikten sonra hesap verilerinin silinmesini istemek
  • Bir kuruma verilen telefon numarasının pazarlama amacıyla hangi şirketlerle paylaşıldığını öğrenmek
  • Kayıtlarda yanlış yazılmış kimlik veya iletişim bilgisinin düzeltilmesini talep etmek
  • Kamera kayıtları veya başvuru formları gibi belgelerde hangi verilerin tutulduğunu sormak

Her örnekte kurumun yanıtı, verinin işlenme amacına ve dayanılan hukuki sebebe göre farklılaşabilir. Örneğin açık rızaya dayanan bir işlemede rızanın geri alınması çoğu zaman işlemenin sona ermesi sonucunu doğurur; kanuni bir yükümlülüğe dayanan işlemede ise veri, saklama süresi boyunca tutulmaya devam edebilir.

Başvuru Nasıl ve Hangi Yöntemle Yapılır?

Başvuru, kural olarak yazılı biçimde veya Kurulun belirlediği diğer yöntemlerle veri sorumlusuna yapılır. Hangi yöntemlerin kabul edildiği genellikle kurumun aydınlatma metninde yer alır. Uygulamada yazılı başvuru, noter aracılığıyla ihtarname, kayıtlı elektronik posta veya güvenli elektronik imza gibi yöntemler kullanılabilir; somut olayda geçerli yöntem mevzuata ve kurumun duyurusuna göre değişebilir.

Başvuru dilekçesinde genel olarak şunlar bulunmalıdır:

  1. Ad, soyad ve imza (yazılı başvuruda)
  2. T.C. kimlik numarası; yabancılar için uyruk ve pasaport veya kimlik numarası
  3. Tebligata esas yerleşim yeri veya iş yeri adresi
  4. Varsa bildirime esas elektronik posta adresi, telefon veya faks numarası
  5. Talep konusu: hangi hakkın, hangi veri bakımından kullanılmak istendiği

Talebin somut olması önemlidir. "Verilerim hakkında bilgi verin" gibi genel bir ifade yerine, hangi işlem, hangi tarih aralığı veya hangi hizmet ilişkisi hakkında bilgi istendiğini yazmak yanıtın daha yararlı olmasını sağlar. Kimliğinizi doğrulamak için kurum ek bilgi isteyebilir; bu, başkasının verisine ulaşılmasını önlemeye yöneliktir.

Başvurunun yapıldığını ve tarihini ispat edebilmek için bir örneğinin saklanması gerekir.

Veri Sorumlusu Başvuruya Nasıl Yanıt Vermelidir?

Veri sorumlusu, başvurudaki talebi niteliğine göre en kısa sürede ve en geç kanunda öngörülen süre içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür. Yanıt genel olarak yazılı veya elektronik ortamda verilir. Talep kabul edilirse gereği yerine getirilir; reddedilirse gerekçesi açıklanır. Başvurunun reddedilmesi, yanıtın yetersiz bulunması veya süresinde yanıt verilmemesi hâlinde ilgili kişinin Kurula şikâyet hakkı doğar.

Kurum açısından da bu süreç yönetilmesi gereken bir iş akışıdır. Başvuruların kimde toplanacağı, kimlik doğrulamanın nasıl yapılacağı ve yanıtın hangi şablonla verileceği önceden belirlenmelidir. Sağlık alanındaki kurumlar için ilgili uygulama notları klinikte hasta verisinin KVKK kapsamında korunması yazımızda ele alınmıştır.

Yanıt Alınamazsa veya Yetersizse Ne Yapılabilir?

Kanuna göre ilk adım veri sorumlusuna başvurmaktır. Bu başvuru yapılmadan doğrudan Kurula şikâyet edilmesi genel olarak mümkün değildir. İzlenebilecek yol şu şekilde özetlenebilir:

  • Veri sorumlusunun yanıtı reddetmesi, yetersiz bulunması veya hiç yanıt verilmemesi hâlinde, kanunda öngörülen süre içinde Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet yapılabilir. Şikâyet süresi başvuru ve yanıt tarihlerine bağlıdır; bu nedenle tarihler kayıt altına alınmalıdır.
  • Kurul, şikâyeti inceler ve kanuna aykırılık tespit ederse veri sorumlusuna işlemin düzeltilmesi yönünde talimat verebilir; ayrıca idari yaptırımlar gündeme gelebilir.
  • Kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi nedeniyle maddi veya manevi zarar doğmuşsa, genel hükümler çerçevesinde tazminat talebi ayrıca değerlendirilebilir.
  • Belirli fiiller, Türk Ceza Kanunu'nda kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi, verilmesi veya ele geçirilmesi bakımından suç olarak düzenlenmiştir; bu halde suç duyurusu yolu da söz konusu olabilir.

Hangi yolun uygun olduğu somut olaya göre değişir. İdari başvuru, tazminat ve ceza yolları birbirini her zaman dışlamaz; ancak her birinin kendi şartları ve süreleri vardır.

Sonuç

KVKK kapsamındaki haklar, kişisel verisi işlenen herkesin verileri üzerinde kontrol sahibi olmasını amaçlar. Etkili bir başvuru için veri sorumlusunun doğru belirlenmesi, talebin somut yazılması, başvurunun ispatlanabilir yöntemle yapılması ve tarihlerin saklanması gerekir. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya göre farklı değerlendirme gerekebilir.

Veri sahibi olarak başvuru hazırlayan kişiler veya başvuruları karşılamak durumundaki kurumlar, Antalya KVKK avukatı ve Antalya kişisel verilerin korunması avukatı aramalarında KVKK ve veri koruma hukuku sayfamıza göz atabilir. Başvuru öncesinde kimlik belgesi örneği, işlemeye konu hizmet ilişkisini gösteren belgeler ve daha önce yapılmış yazışmalar bir araya getirilirse süreç daha düzenli ilerler.

Kendi durumunuza özgü bir değerlendirme için ön görüşme talep edebilirsiniz.

İlgili Uzmanlık Alanı

KVKK ve Veri Koruma Hukuku

Veri sorumlusu yükümlülüklerinden veri ihlali süreçlerine, aydınlatma metinlerinden başvuru yönetimine kadar veri koruma hukuku danışmanlığı.

Alan hakkında detaylı bilgi